Uit de praktijk

Anders doen: Joke van der Schoor

Joke van der Schoor deed in 2013 mee aan Touching. Inmiddels is zij een zelfstandig ondernemer die het opzetten van coöperaties faciliteert in diverse sectoren.

Wat wilde je doen?

Ik wil mensen weer eigenaar maken van hun eigen werk. Ik geloof heel erg in de kracht van kleinschalige organisaties zonder grote managementlaag en wilde de ontwikkeling van een vorm hiervan, coöperaties, faciliteren.

Hoe gaat dat in zijn werk?

We krijgen nu – met de decentralisatie van de jeugdzorg – de vraag van gemeenten of we coöperaties voor deze sector kunnen opzetten. Ik ga dan met groepen van zes jeugdwerkers en gemeentemedewerkers in gesprek en leg uit wat deel zijn van een coöperatie betekent: Zelf je werk indelen, zelf de kwaliteit van je werk bepalen, zelf verantwoordelijk zijn voor klantcontact, dat soort dingen. Daarna beginnen we een gesprek over hoe dat georganiseerd kan worden.

In dat gesprek nodig ik mensen uit om te vertellen wat ze denken en voelen. Zodra iemand dat doet, maakt dat anderen vaak enthousiast en gaat de groep samen ideeën bouwen. Op dat moment kan ik achterover leunen, totdat iemand denkt ‘Dan neem ik de leiding maar’. Het is mijn rol dat bij te sturen. Ik wijs er op dat je in een coöperatie als gelijkwaardigen praat over de zaken die om een oplossing vragen en stel open vragen over wat er op dat moment gebeurt. Dan merk je dat lid zijn van een coöperatie vraagt om een heel andere manier van werken en denken. Dat ontwikkelt zich langzaam, en ik heb in dit proces een jaar lang de rol van conceptbewaker en mentor.

Uiteindelijk vormen deze kleinere gespreksgroepen samen een coöperatie van maximaal 20 mensen. Als er werk is voor meer mensen splitsen we de leden in twee coöperaties om de kleinschaligheid te behouden. Na een jaar stop ik als mentor en wordt een van de leden de coördinator van de coöperatie. Deze persoon is de nieuwe conceptbewaker en regelt de facturen en andere centrale zaken.

Hoe pakt dit uit?

Voor velen is deze gelijkwaardige manier van werken een opluchting. De passie voor het werk komt terug en het ziekteverzuim daalt naar nul. Sommige gesprekspartners hebben echter duidelijk de persoonlijke ambitie om leidinggevende te zijn. Dat is niet erg, maar dan moet ik wel duidelijk zijn dat dit niet in een coöperatie past. Het is niet voor iedereen een geschikte werkvorm.

Op een bepaald punt in het proces merk ik ook altijd dat het erg spannend is voor de leden van de nieuwe coöperatie. Het vraagt lef om je baan op te zeggen en dit te doen. Aan de andere kant zien ze dat hun vaste baan ook geen zekerheid biedt in deze tijden. Uiteindelijk blijkt het concept goed te werken. In ieder geval binnen bepaalde sectoren. We hebben bijvoorbeeld al zes goed draaiende schoonmaakcoöperaties en laten zo echt zien dat het anders kan. Hoewel dat vooral veel kritiek oplevert van traditionele organisaties, heeft zich nu ook een bedrijf gemeld dat zichzelf wil opheffen om zijn 200 medewerkers onder te kunnen brengen in coöperaties. Zij durven die stap te zetten!

Nog meer verhalen uit de praktijk